Surowy kli¬mat, bagna, lasy, pustynie, które zajmują znaczną część kraju, zmuszają człowieka do walki z przyrodą. Nawet owoce i kwiaty widzi się tylko w cieplarniach, jarzyn na ogół się nie uprawia. Nigdzie nie ma winnic. Spo¬sób życia normalny dla chłopów we Francji, w Rosji można by uzyskać tylko drogą wielkich wydatków. Zaspokojenie pierwszych potrzeb jest luksusem, toteż, kiedy ktoś nie może sobie na luksus pozwolić, musi się wyrzec nawet rzeczy najpotrzebniejszych. Tego, co Anglicy nazywają comfort, a co my określamy jako dostatek, w; Rosji się nie spotyka.
Pewien generał francuski zapragnął na zasłony do łóżka haftowanej materii tak wspaniałej, że niemożli¬wością było dostarczyć mu jej w ilości, której żądał. W takim razie — powiedział generał — jeżeli nie możecie znaleźć tej materii, rzućcie wiązkę słomy tu, w róg pokoju. Będzie mi się na niej świetnie spało. Ta historyjka znakomicie pasuje do rosyjskich ma¬gnatów. Nigdy nie można znaleźć czegoś tak dosko¬nałego, by pod każdym względem zaspokoiło ich wy¬obraźnię, kiedy jednak zabraknie im tej poezji bo¬gactwa, piją miód, śpią na desce i podróżują dniem i nocą otwartą bryczką, nie żałując luksusu, do którego zdawali się przyzwyczajeni. Kochają fortunę raczej jako coś wspaniałego niż ze względu na przyjemności, jakich dostarcza.
| |
|